مکملهای غذایی گروه گستردهای از محصولات هستند که برای تکمیل دریافت برخی مواد مغذی طراحی شدهاند. ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای چرب، پروتئینها و بعضی ترکیبات دیگر میتوانند در قالب مکملهای غذایی عرضه شوند.
با این حال، تنوع بالای مکملها باعث شده انتخاب محصول مناسب همیشه ساده نباشد. سن، جنسیت، شرایط تغذیهای، وضعیت سلامت، داروهای مصرفی و هدف فرد از مصرف مکمل همگی میتوانند در انتخاب آن تأثیرگذار باشند.
در این راهنما با انواع مکملهای غذایی، کاربرد کلی آنها، گروههای مختلف مکمل و نکاتی که پیش از انتخاب و مصرف باید در نظر گرفته شوند آشنا میشویم.
مکمل غذایی محصولی است که با هدف تکمیل رژیم غذایی و تأمین یک یا چند ماده مغذی یا ترکیب مشخص عرضه میشود. مکملها ممکن است به شکل قرص، کپسول، سافتژل، پودر، شربت، قطره یا اشکال دیگر در دسترس باشند.
مکمل غذایی جایگزین یک رژیم غذایی متعادل نیست. همچنین نباید مکمل را صرفاً به دلیل شکل ظاهری مشابه، معادل دارو در نظر گرفت.
نیاز افراد به مکمل نیز یکسان نیست. فردی ممکن است به دلیل کمبود مشخصی به مکمل نیاز داشته باشد، در حالی که مصرف همان مکمل برای فرد دیگری ضروری نباشد.
مکملهای غذایی را میتوان بر اساس ترکیبات، کاربرد و گروه مصرفکننده در دستههای مختلف قرار داد. شناخت این دستهها انتخاب و مقایسه محصولات را سادهتر میکند.
ویتامینها ترکیباتی هستند که بدن برای انجام بسیاری از فرایندهای طبیعی خود به آنها نیاز دارد. ویتامینهای A، گروه B، C، D، E و K از شناختهشدهترین آنها هستند.
مکملهای ویتامینی ممکن است تنها حاوی یک ویتامین باشند یا چند ویتامین را بهصورت ترکیبی در اختیار مصرفکننده قرار دهند.
مواد معدنی مانند آهن، کلسیم، منیزیم و زینک در عملکردهای مختلف بدن نقش دارند.
مکملهای این گروه ممکن است بهصورت تکمادهای یا در ترکیب با ویتامینها و سایر مواد مغذی تولید شوند.
مولتیویتامینها معمولاً ترکیبی از چند ویتامین و در برخی محصولات، مواد معدنی هستند.
ترکیبات و مقدار مواد موجود در مولتیویتامینها یکسان نیست؛ بنابراین هنگام انتخاب باید جدول ترکیبات و مقدار هر ماده در محصول بررسی شود.
مکملهای امگا ۳ از دیگر محصولات رایج این حوزه هستند. EPA و DHA از شناختهشدهترین اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در بسیاری از این محصولات محسوب میشوند.
ترکیب و میزان این اسیدهای چرب میتواند میان محصولات مختلف متفاوت باشد.
این گروه میتواند شامل انواع پودرهای پروتئینی و سایر مکملهایی باشد که با اهداف تغذیهای یا ورزشی عرضه میشوند.
انتخاب مکمل ورزشی باید بر اساس نوع فعالیت، رژیم غذایی، هدف فرد و شرایط جسمانی انجام شود و مصرف بیشتر الزاماً به معنای نتیجه بهتر نیست.
برخی مکملها حاوی عصارهها یا ترکیبات گیاهی هستند. «گیاهی بودن» یک محصول بهتنهایی به معنی بیخطر بودن آن برای همه افراد نیست.
ترکیبات گیاهی نیز ممکن است در برخی شرایط منع مصرف داشته باشند یا با بعضی داروها تداخل ایجاد کنند.
دلیل استفاده از مکمل در افراد مختلف متفاوت است. در بعضی موارد هدف، تأمین یک ماده مغذی مشخص است و در موارد دیگر مکمل متناسب با شرایط یا گروه سنی انتخاب میشود.
به همین دلیل بهتر است بهجای انتخاب مکمل صرفاً بر اساس تبلیغات، ابتدا نیاز واقعی فرد مشخص شود.
محصولات این گروه معمولاً حاوی ترکیبی از ویتامینها، مواد معدنی یا سایر ترکیبات هستند.
ترکیبات محصول اهمیت زیادی دارد؛ زیرا همه مشکلات پوست، مو یا ناخن ناشی از کمبود مواد مغذی نیستند و ممکن است عوامل متعدد دیگری در آنها نقش داشته باشند.
[محل پیشنهادی درج اسلایدر محصولات مرتبط پوست، مو و ناخن]
نیازهای تغذیهای میتوانند در دورههای مختلف زندگی تغییر کنند. به همین دلیل مکملهای مخصوص بانوان ممکن است با فرمولاسیونهای متفاوتی برای گروههای مختلف عرضه شوند.
سن، رژیم غذایی، بارداری یا شیردهی و وضعیت سلامت از مواردی هستند که هنگام انتخاب مکمل اهمیت دارند.
بارداری و شیردهی از دورههایی هستند که انتخاب و مقدار مصرف مکمل اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در این دوره بهتر است مصرف مکملها، بهخصوص محصولاتی که چندین ماده فعال دارند، مطابق توصیه پزشک یا متخصص مربوطه انجام شود.
برخی محصولات با فرمولاسیون مخصوص آقایان عرضه میشوند. این مکملها ممکن است حاوی مجموعهای از ویتامینها، مواد معدنی یا ترکیبات دیگر باشند.
انتخاب محصول باید بیشتر بر اساس نیاز تغذیهای و شرایط فرد انجام شود تا صرفاً عنوان «مخصوص آقایان» روی بستهبندی.
مکملهای کودکان ممکن است به شکل قطره، شربت، پودر، قرص جویدنی یا اشکال دیگر عرضه شوند.
یکی از نکات بسیار مهم در این گروه، تناسب محصول و مقدار مصرف با سن کودک است.
سن کودک، ترکیبات محصول، مقدار هر ماده، شکل مصرف و توصیه پزشک یا متخصص از نکات مهم هستند.
همچنین مکمل باید دور از دسترس کودک نگهداری شود و نباید مقدار مصرف توصیهشده بدون نظر متخصص افزایش پیدا کند.
با افزایش سن ممکن است شرایط تغذیهای، رژیم غذایی، میزان فعالیت و وضعیت سلامت فرد تغییر کند.
از طرف دیگر، سالمندان ممکن است همزمان از چند دارو استفاده کنند؛ بنابراین بررسی احتمال تداخل مکمل با داروهای مصرفی در این گروه اهمیت ویژهای دارد.
مکمل ورزشی یک گروه بسیار گسترده است و انتخاب آن باید با هدف فرد هماهنگ باشد.
نوع ورزش، شدت تمرین، مقدار انرژی و پروتئین دریافتی از رژیم غذایی و هدف ورزشکار از جمله عواملی هستند که باید در نظر گرفته شوند.
[محل پیشنهادی درج اسلایدر مکملهای ورزشی]
انتخاب مکمل بهتر است با بررسی نیاز واقعی آغاز شود. صرف محبوب بودن یک مکمل یا تجربه مثبت فرد دیگری به معنی مناسب بودن آن برای همه نیست.
ابتدا باید مشخص شود مکمل برای چه هدفی قرار است استفاده شود. جبران یک کمبود مشخص با انتخاب عمومی یک مولتیویتامین یکسان نیست.
هنگام مقایسه دو مکمل تنها به نام محصول توجه نکنید. ترکیبات، مقدار هر ماده و اندازه سروینگ میتوانند تفاوت قابلتوجهی داشته باشند.
بیشتر بودن مقدار یک ویتامین یا ماده معدنی لزوماً محصول را بهتر نمیکند.
برخی مواد در صورت دریافت بیش از اندازه میتوانند مشکلساز شوند.
سن، جنسیت، رژیم غذایی، بارداری، شیردهی، بیماریهای زمینهای و داروهای مصرفی میتوانند روی انتخاب مکمل تأثیر بگذارند.
ترکیبات، مقدار مصرف پیشنهادی، شرایط نگهداری، هشدارها و تاریخ انقضا از اطلاعاتی هستند که بهتر است پیش از مصرف بررسی شوند.
مکمل و دارو یک مفهوم نیستند.
مکملها عمدتاً برای تکمیل دریافت مواد یا ترکیبات مشخص مورد استفاده قرار میگیرند، در حالی که داروها برای اهداف پزشکی مشخص تولید و مصرف میشوند.
بنابراین نباید مصرف مکمل را جایگزین خودسرانه دارویی کرد که توسط پزشک تجویز شده است.
خیر. نیاز به مکمل به شرایط فرد بستگی دارد.
رژیم غذایی، سن، شرایط جسمانی و وجود یا عدم وجود کمبود یک ماده میتوانند تعیین کنند که فرد به مکمل خاصی نیاز دارد یا خیر.
به همین دلیل مصرف مکمل بدون توجه به نیاز واقعی همیشه انتخاب مناسبی نیست.
برای تمام مکملها نمیتوان یک زمان واحد تعیین کرد.
زمان مصرف میتواند به نوع ترکیب، دستور مصرف محصول، سایر مکملها و داروهای مورد استفاده بستگی داشته باشد.
ویتامینهای A، D، E و K در گروه ویتامینهای محلول در چربی قرار میگیرند. نحوه مصرف آنها میتواند با ویتامینهای محلول در آب متفاوت باشد.
ویتامین C و ویتامینهای گروه B از ویتامینهای محلول در آب محسوب میشوند.
جذب آهن میتواند تحت تأثیر مواد غذایی، نوشیدنیها، مکملها و بعضی داروها قرار بگیرد. افرادی که مکمل آهن مصرف میکنند بهتر است دستور مصرف محصول یا توصیه متخصص را رعایت کنند.
نوع ترکیب کلسیم و مقدار مصرف میتواند در نحوه استفاده از مکمل تأثیر داشته باشد. همچنین در صورت استفاده همزمان از مکملها یا داروهای دیگر باید احتمال تداخل در نظر گرفته شود.
گاهی ممکن است چند مکمل بهصورت همزمان استفاده شوند، اما باید به همپوشانی ترکیبات توجه کرد.
برای مثال، فرد ممکن است یک مولتیویتامین مصرف کند و همزمان مکمل دیگری نیز حاوی همان ویتامین یا ماده معدنی باشد. در این حالت مجموع دریافت آن ماده افزایش پیدا میکند.
بنابراین قبل از ترکیب چند مکمل بهتر است برچسب ترکیبات همه آنها بررسی شود.
بله، مکملها نیز ممکن است عوارض جانبی داشته باشند. احتمال و نوع عارضه به ترکیب، مقدار مصرف و شرایط فرد بستگی دارد.
این تصور که هر محصول بدون نسخه یا هر مکمل گیاهی کاملاً بیخطر است، درست نیست.
یکی از نکات مهم در مصرف مکملها، احتمال تداخل با داروهاست.
برخی ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات گیاهی میتوانند روی جذب یا اثر بعضی داروها تأثیر بگذارند.
اگر فرد بهطور منظم دارو مصرف میکند، بررسی تداخل احتمالی قبل از شروع مکمل جدید اهمیت بیشتری دارد.
افزایش خودسرانه مقدار مصرف ممکن است باعث دریافت بیش از اندازه برخی ترکیبات شود.
این موضوع بهخصوص درباره موادی که امکان تجمع آنها در بدن وجود دارد اهمیت دارد.
بنابراین عبارتهایی مثل «طبیعی»، «ویتامینی» یا «مکمل غذایی» نباید باعث شود مقدار مصرف توصیهشده نادیده گرفته شود.
در خرید مکمل، فقط قیمت یا معروف بودن برند نباید معیار تصمیمگیری باشد.
نوع مکمل، ترکیبات، مقدار مواد فعال، تعداد سروینگ، تاریخ انقضا، شرایط نگهداری و تناسب محصول با نیاز فرد از موارد مهم هستند.
محصولات سلامتمحور بهتر است از مسیرهای معتبر تهیه شوند و اطلاعات بستهبندی آنها بررسی شود.
پیش از مصرف، تاریخ انقضای محصول را بررسی کنید و محصول را مطابق شرایط درجشده روی بستهبندی نگهداری کنید.
دو محصول با نام مشابه ممکن است از نظر مقدار ترکیبات تفاوت زیادی داشته باشند.
به همین دلیل مقایسه صرفاً بر اساس تعداد قرص یا قیمت بستهبندی کافی نیست.
قرص، کپسول، سافتژل، پودر، شربت و قطره هرکدام ممکن است برای گروه خاصی مناسبتر باشند.
خیر. قیمت بهتنهایی معیار مناسبی برای تعیین کیفیت یا مناسب بودن مکمل نیست.
فرمولاسیون، مقدار مواد تشکیلدهنده، تعداد سروینگ، برند و عوامل مختلف دیگری روی قیمت اثر میگذارند.
بهتر است ابتدا نیاز مشخص شود و سپس محصولات متناسب با همان نیاز مقایسه شوند.
نمیتوان صرفاً بر اساس کشور تولیدکننده درباره مناسب بودن یک مکمل تصمیم گرفت.
بهتر است محصولات بر اساس ترکیبات، مقدار مواد فعال، کیفیت، اصالت و تناسب با نیاز مصرفکننده مقایسه شوند.
برای همه افراد خیر. ضرورت و دفعات مصرف به نوع مکمل و نیاز فرد بستگی دارد.
این موضوع به نوع مکمل و شرایط فرد بستگی دارد. برای برخی کمبودها ممکن است ارزیابی پزشکی یا آزمایش لازم باشد و بهتر است از مصرف خودسرانه مقادیر بالای مکملها اجتناب شود.
در حالت کلی مکمل برای تکمیل رژیم غذایی است و جایگزین یک الگوی غذایی متعادل محسوب نمیشود.
خیر. ترکیبات گیاهی نیز میتوانند عارضه، منع مصرف یا تداخل داشته باشند.
نباید صرفاً به دلیل مشابه بودن ترکیبات، مکمل بزرگسالان را برای کودک استفاده کرد. مقدار مواد و فرمولاسیون محصولات میتواند متفاوت باشد.
بستگی به مکمل و داروی مورد استفاده دارد. در صورت مصرف داروی منظم بهتر است تداخل احتمالی بررسی شود.
مکملهای غذایی طیف گستردهای از ویتامینها، مواد معدنی، اسیدهای چرب، ترکیبات گیاهی و محصولات تخصصیتر را شامل میشوند. با وجود دسترسی آسان به بسیاری از این محصولات، انتخاب مکمل بهتر است بر اساس نیاز واقعی فرد انجام شود.
شناخت ترکیبات، توجه به مقدار مصرف، بررسی شرایط فردی و در نظر گرفتن داروهای مصرفی میتواند به انتخاب آگاهانهتر کمک کند. در شرایط خاص مانند بارداری و شیردهی، بیماریهای زمینهای، مصرف منظم دارو یا استفاده از مکمل برای کودکان، دریافت نظر پزشک یا متخصص مربوطه اهمیت بیشتری دارد.
ثبت دیدگاه